KIẾN THỨC VÀ THỰC HÀNH VỀ DỰ PHÒNG BIẾN CHỨNG Ở NGƯỜI BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ KHU VỰC CAO PHONG, TỈNH PHÚ THỌ NĂM 2025 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN

Abstract

Mục tiêu: Mô tả kiến thức, thực hành về dự phòng biến chứng ở người bệnh tăng huyết áp (THA) điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế khu vực Cao Phong, tỉnh Phú Thọ năm 2025 và phân tích một số yếu tố liên quan đến thực hành dự phòng biến chứng của người bệnh.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 268 người bệnh từ 18 tuổi trở lên, được chẩn đoán THA và đang điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế khu vực Cao Phong. Số liệu được thu thập từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2025 bằng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp, gồm các nội dung về đặc điểm chung, kiến thức và thực hành dự phòng biến chứng THA. Kiến thức được đánh giá qua 18 câu hỏi và thực hành qua 15 câu hỏi; mức đạt được xác định theo ngưỡng từ 2/3 tổng điểm trở lên. Số liệu được xử lý bằng phần mềm EpiData 3.1 và SPSS 20.0; phân tích hồi quy logistic đa biến được sử dụng để xác định các yếu tố liên quan đến thực hành dự phòng biến chứng.

Kết quả chính: Tỷ lệ người bệnh có kiến thức đạt về dự phòng biến chứng THA còn rất thấp, chỉ 2,2%, trong khi 97,8% chưa đạt. Người bệnh có kiến thức tương đối tốt về việc sử dụng thuốc lâu dài, liên tục và kết hợp điều trị bằng thuốc với thay đổi lối sống; tuy nhiên, kiến thức về các yếu tố nguy cơ và nhận biết biến chứng THA còn hạn chế. Tỷ lệ người bệnh có thực hành đạt về dự phòng biến chứng là 68,3%. Các thực hành tích cực được ghi nhận chủ yếu ở việc sử dụng thuốc lâu dài, giảm ăn mặn và duy trì hoạt động thể lực. Tuy nhiên, 45,2% người bệnh theo dõi huyết áp chưa đúng tần suất và 47,0% thỉnh thoảng hoặc thường xuyên quên uống thuốc. Phân tích hồi quy logistic đa biến cho thấy trình độ học vấn, thời gian mắc THA và mức độ hỗ trợ của gia đình có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với thực hành dự phòng biến chứng. Người bệnh có trình độ từ THPT trở lên có khả năng thực hành đạt cao gấp 2,8 lần; mắc THA trên 5 năm cao gấp 13,6 lần; và được gia đình hỗ trợ thường xuyên cao gấp 5,4 lần so với các nhóm tương ứng. Mô hình hồi quy có ý nghĩa thống kê (p < 0,001; R² = 0,235).

Kết luận: Kiến thức về dự phòng biến chứng THA của người bệnh còn rất hạn chế, trong khi thực hành nhìn chung ở mức khá nhưng chưa đồng đều giữa các nội dung. Cần tăng cường tư vấn, giáo dục sức khỏe, theo dõi huyết áp, tuân thủ dùng thuốc và phát huy vai trò hỗ trợ của gia đình, đặc biệt đối với người bệnh có trình độ học vấn thấp.