XÂY DỰNG QUY TRÌNH NUÔI CẤY LYMPHOBLAST TỪ MẪU MÁU NGOẠI VI VÀ ĐỊNH LƯỢNG CARNITINE TRONG MẪU GIẢ HUYẾT THANH

Abstract

Carnitine là hợp chất thiết yếu tham gia vào quá trình vận chuyển các acid béo chuỗi dài đã hoạt hóa vào ty thể, nơi chúng trải qua oxy hóa β và chu trình acid tricarboxylic để tạo năng lượng. Sự thiếu hụt hoặc rối loạn carnitine dẫn đến rối loạn chuyển hóa acid béo, gây ra các bệnh lý như tăng lipid máu, hạ đường huyết, tăng amoniac máu và bệnh cơ xương. Theo National Institutes of Health (2023), nồng độ carnitine bất thường trong huyết thanh hoặc mô có thể phản ánh các rối loạn chuyển hóa bẩm sinh và bệnh lý mạn tính, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định lượng chính xác hợp chất này trong nghiên cứu sinh học và y học lâm sàng. Tế bào lympho – một thành phần chủ chốt của hệ miễn dịch – phụ thuộc mạnh vào chuyển hóa năng lượng để thực hiện các chức năng miễn dịch như tăng sinh, biệt hóa và tiết cytokine. Việc định lượng carnitine trong tế bào lympho có thể phản ánh trạng thái hoạt động của hệ miễn dịch và tình trạng chuyển hóa của cơ thể. Trong nghiên cứu này, quy trình tách chiết tế bào đơn nhân máu ngoại vi (PBMC) bằng phương pháp ly tâm gradient tỉ trọng Histopaque–Ficoll đã được thực hiện thành công với hiệu suất thu hồi khoảng 89%. Quá trình bất tử hóa tế bào lympho B bằng virus Epstein–Barr (EBV) hình thành các cụm tế bào lymphoblast đặc trưng sau 7–14 ngày nuôi cấy trong môi trường RPMI-1640 bổ sung FBS, Penicillin–Streptomycin và PHA, đảm bảo điều kiện sinh trưởng ổn định và hạn chế nhiễm khuẩn. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng và tối ưu hóa phương pháp định lượng carnitine bằng kỹ thuật UHPLC-UV với pha động acetonitrile:nước (10:90, v/v), cho thấy độ tuyến tính cao (R² = 0,9942), giới hạn phát hiện (LOD) 22,4 ppm, giới hạn định lượng (LOQ) 67,7 ppm, độ thu hồi 90–110% và độ chụm (RSD) < 2%. Phương pháp này có ưu điểm về độ chính xác, tính lặp lại và chi phí thấp, phù hợp cho các phòng thí nghiệm sinh hóa thông thường. Kết quả nghiên cứu khẳng định khả năng ứng dụng của phương pháp UHPLC-UV trong định lượng carnitine từ tế bào lympho, góp phần hỗ trợ nghiên cứu cơ chế chuyển hóa năng lượng, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và theo dõi các bệnh lý rối loạn chuyển hóa liên quan đến carnitine.