TỔNG QUAN LUẬN ĐIỂM VỀ PHẪU THUẬT ĐỘN THÁI DƯƠNG BẰNG VẬT LIỆU NHÂN TẠO

Abstract

Trũng thái dương (temporal hollowing) là tình trạng mất thể tích vùng thái dương do thiếu hụt mô mềm hoặc teo cơ thái dương, làm vùng thái dương trở nên lõm, tăng sự lộ rõ của cung gò má và bờ xương trán, từ đó ảnh hưởng đến sự cân đối của khuôn mặt.1,2 Tình trạng này có thể gặp do lão hóa, dị tật bẩm sinh, chấn thương, nhưng thường xuất hiện sau các phẫu thuật vùng sọ mặt, đặc biệt là mở sọ qua đường vành, lấy vạt cơ thái dương hoặc các phẫu thuật tái tạo vùng đầu mặt cổ.3–5 Sau các can thiệp này, teo cơ thái dương và mất thể tích mô mềm có thể gây biến dạng rõ rệt vùng thái dương, ảnh hưởng đến kết quả thẩm mỹ, sự đối xứng khuôn mặt cũng như chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của người bệnh. Vì vậy, phục hồi thể tích vùng thái dương hiện được xem là một mục tiêu quan trọng trong cả phẫu thuật tái tạo và phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Hiện nay, nhiều phương pháp đã được áp dụng để cải thiện thể tích hố thái dương như ghép mỡ tự thân, ghép cân cơ, ghép xương, sử dụng vạt tổ chức hoặc độn bằng vật liệu nhân tạo.5 Trong đó, ghép mô tự thân có ưu điểm về tính tương hợp sinh học nhưng kết quả có thể không ổn định do hiện tượng tiêu mô, đồng thời làm tăng thời gian phẫu thuật và gây tổn thương tại vị trí lấy mô.6 Ngược lại, vật liệu nhân tạo (alloplastic materials) không yêu cầu lấy mô tự thân, có khả năng tạo hình và kiểm soát thể tích tương đối chính xác, đồng thời có thể duy trì kết quả lâu dài. Vì vậy, vật liệu nhân tạo ngày càng được ứng dụng trong tái tạo trũng và phục hồi thể tích vùng thái dương. Các loại vật liệu nhân tạo đã được sử dụng trong phẫu thuật độn thái dương, bao gồm silicone, polyethylene xốp (porous polyethylene/Medpor), polymethyl methacrylate (PMMA), expanded polytetrafluoroethylene (e-PTFE) và các vật liệu được thiết kế theo hình thái giải phẫu, trong đó có sản phẩm ứng dụng công nghệ in 3D.7 C ác vật liệu có sự khác biệt về tính chất cơ học, khả năng tích hợp mô, phương thức cố định, khả năng tạo hình và nguy cơ biến chứng, do đó có thể ảnh hưởng đến kết quả thẩm mỹ và độ an toàn sau phẫu thuật.8–14 Bên cạnh lựa chọn vật liệu, kỹ thuật phẫu thuật, vị trí đặt implant, phương pháp cố định và đặc điểm khuyết hổng cũng là những yếu tố có thể quyết định kết quả phẫu thuật. Sự đa dạng này tạo ra nhiều lựa chọn trong phẫu thuật nhưng đồng thời làm cho việc so sánh và khái quát hóa bằng chứng giữa các nghiên cứu trở nên khó khăn. Các nghiên cứu về phẫu thuật độn thái dương bằng vật liệu nhân tạo hiện còn hạn chế, phân tán và không đồng nhất về đối tượng, chỉ định, vật liệu, kỹ thuật phẫu thuật, phương pháp đánh giá và thời gian theo dõi; phần lớn là nghiên cứu quan sát, báo cáo ca bệnh hoặc loạt ca bệnh. Do đó, chưa có bức tranh tổng thể về các bằng chứng hiện có cũng như những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu. Trong bối cảnh này, tổng quan luận điểm (scoping review) là phương pháp phù hợp nhằm mô tả và lập bản đồ bằng chứng, hệ thống hóa các nhóm đối tượng, chỉ định, vật liệu, kỹ thuật, kết quả và biến chứng đã được báo cáo, đồng thời xác định các khoảng trống bằng chứng. Tại Việt Nam, phẫu thuật độn thái dương bằng vật liệu nhân tạo đã được ứng dụng trong cả phẫu thuật tái tạo và phẫu thuật thẩm mỹ, tuy nhiên các báo cáo còn ít và chủ yếu tập trung vào từng kỹ thuật hoặc từng loại vật liệu riêng lẻ. Đến nay, chưa có tổng quan luận điểm hệ thống hóa và lập bản đồ các bằng chứng về phẫu thuật độn thái dương bằng vật liệu nhân tạo trên cả nhóm thẩm mỹ nguyên phát và nhóm tạo hình trũng thái dương thứ phát. Xuất phát từ khoảng trống đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Tổng quan luận điểm về phẫu thuật độn thái dương bằng vật liệu nhân tạo”