Khoảng xương sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới ở tương quan xương loại I với các kiểu mặt khác nhau theo chiều đứng

Abstract

Khoảng xương sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới là một cấu trúc giải phẫu quan trọng ở phía sau của xương hàm dưới, cấu trúc này có hình tam giác với cạnh phía trước là cạnh xa răng hàm lớn thứ hai hàm dưới, hai cạnh bên lần lượt là gờ chéo trong và gờ chéo ngoài. Đây là cấu trúc được quan tâm nhiều từ các bác sĩ vì nó được bao phủ bởi niêm mạc dày và dai, đồng thời là điểm mốc khi gây tê thần kinh huyệt răng dưới, là vùng dễ bị tổn thương trong các phẫu thuật trong miệng như nhổ răng khôn. Đặc biệt trong chỉnh nha, nó được quan tâm bởi tiềm năng di xa để giải quyết các sai lệch khớp cắn. Độ rộng của khoảng sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố như hình thái răng khôn, độ tuổi, giới tính, chủng tộc và các kiểu mặt khác nhau theo chiều đứng.1 Tương quan xương là một trong những chỉ số quan trọng trong chỉnh nha, giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân gốc rễ của sai lệch khớp cắn, phân biệt sai lệch do răng hay do xương để có phác đồ điều trị phù hợp. Bằng cách phân tích mối tương quan hàm trên - hàm dưới theo chiều trước sau, chúng ta có thể xác định được ba kiểu tương quan xương khác nhau trên mặt phẳng đứng dọc.2 Trong ba kiểu tương quan xương, tương quan xương loại I có tỉ lệ phổ biến hơn so với hai kiểu tương quan xương còn lại. Nghiên cứu ở các người bệnh điều trị chỉnh nha ở Trung Quốc từ năm 2011 đến năm 2015 cho thấy tỉ lệ tương quan xương loại I, II, và III lần lượt là 49.5%, 23.1% và 27.4%.3 Tương quan xương loại I là dạng tương quan lý tưởng, trong đó xương hàm trên và xương hàm dưới ở vị trí hài hòa theo mặt phẳng đứng dọc giữa.4 Do đó, việc điều trị trên người bệnh có tương quan xương loại I chủ yếu tập trung vào giải quyết các vấn đề của răng. Các kiểu mặt theo chiều đứng được chia làm ba loại bao gồm kiểu mặt dài, trung bình, ngắn,5 và khoảng xương sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới có thể khác biệt ở các người bệnh có các kiểu mặt khác nhau. Nghiên cứu của Zhao (2020), Kim (2021) và Hui (2022) đều kết luận rằng nhóm mặt dài có khoảng sau xương hàm dưới nhỏ nhất, tiếp theo là nhóm mặt trung bình và mặt ngắn.6–8 Ngược lại, Kim và cộng sự (2022) nhận thấy những người có kiểu mặt trung bình có khoảng xương sau RHL2 hàm dưới tại vị trí chẽ chân răng lớn hơn đáng kể so với các nhóm khác.9 Di xa là một trong những phương pháp không phẫu thuật được sử dụng để giải quyết các tình trạng sai lệch khớp cắn do răng trong chỉnh nha. So với các phương pháp chỉnh nha phẫu thuật, phương pháp này có ít tác dụng phụ hơn và có thể tránh được sang chấn tâm lý do phải nhổ những răng vốn khỏe mạnh.10 Thành công của việc di xa răng hàm phụ thuộc vào việc xác định giới hạn giải phẫu của hàm dưới. Điều này quan trọng để giảm thiểu nguy cơ tiềm ẩn làm tổn thương chân răng và xương ổ răng.6 Do đó, trước khi tiến hành di xa, bác sĩ nắn chỉnh răng cần phải đánh giá được cấu trúc giải phẫu này. Một số nghiên cứu trước đây đã đánh giá khoảng sau răng hàm lớn hàm dưới trên phim toàn cảnh hoặc phim sọ nghiêng. 11–13Tuy nhiên, hạn chế của các nghiên cứu này là khoảng sau của RHL2 hàm dưới được đo trên phim X-quang hai chiều, những phim này có nhiều sai số như phóng đại không đồng đều và biến dạng hình ảnh, và chúng không thể hiện được hình thái ba chiều của xương hàm dưới.13 Để khảo sát giới hạn phía sau của RHL2 hàm dưới, phim chụp cắt lớp chùm tia hình nón (CBCT) là một kỹ thuật đo lường đáng tin cậy hơn nhiều so với phim sọ nghiêng.14,15 Vì vậy, từ những vượt trội, khả năng tái tạo hình ảnh một cách chính xác theo ba chiều không gian của phim CBCT, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khoảng xương sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới ở tương quan xương loại I với các kiểu mặt khác nhau theo chiều đứng.” nhằm 2 mục tiêu: 1. Mô tả một số chỉ số sọ mặt ở tương quan xương loại I với các kiểu mặt khác nhau theo chiều đứng trên phim sọ nghiêng. 2. Xác định kích thước khoảng xương sau răng hàm lớn thứ hai hàm dưới trên phim CBCT của nhóm đối tượng trên.