KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA PHƯƠNG PHÁP KIỂM SOÁT THÂN NHIỆT THEO ĐÍCH Ở BỆNH NHÂN VIÊM NÃO CẤP

Abstract

Viêm não cấp là một trường hợp cấp cứu về thần kinh có thể gây ra tình trạng tàn tật nghiêm trọng hoặc tử vong. Có khoảng 6000 trường hợp viêm não ở nước Anh mỗi năm. Tỷ lệ mắc bệnh viêm não theo độ tuổi vẫn ổn định ở mức 5 trường hợp trên 100.000 dân số Hoa Kỳ từ năm 1990 đến năm 2017. Gánh nặng chăm sóc sức khỏe của bệnh viêm não là đáng kể: thời gian nằm viện trung bình là 11 ngày với tỷ lệ tử vong là 5% – 6% . Quá trình hồi phục sau viêm não thường mất nhiều tháng đến nhiều năm và nhiều người sống sót phải vật lộn với di chứng thần kinh. Từ 26% đến 62% người lớn bị di chứng đáng kể, bao gồm động kinh, các vấn đề về trí nhớ, hành vi không phù hợp, kỹ năng xã hội kém, rối loạn giấc ngủ, thay đổi tính cách, các vấn đề về nhận thức, các vấn đề về đau và cảm giác, các vấn đề về kỹ năng sống hàng ngày. Tổng chi phí cho các lần nhập viện liên quan đến viêm não tại Hoa Kỳ vào năm 2010 ước tính là 2,0 tỷ đô la. Vì vậy, mục tiêu làm giảm tỷ lệ tử vong, tàn tật do viêm não cấp luôn mang tính thời sự cao và thách thức lớn. Các đặc điểm điển hình ở bệnh nhân viêm não cấp bao gồm: sốt, đau đầu và nôn sau đó là co giật, hôn mê và khiếm khuyết thần kinh, có hoặc không có dấu hiệu kích ứng màng não. Các trường hợp nghiêm trọng có thể liên quan đến tình trạng tăng áp lực nội sọ đe dọa tính mạng, mất não. Sốt cao sẽ gây hại cho não do làm tăng các gốc oxy tự do, làm tăng Glutamate, tăng chuyển hóa, làm tổn thương màng tế bào, gây phù não và làm tăng áp lực nội sọ; từ đó dẫn đến làm tăng tổn thương não. Áp lực nội sọ là một yếu tố quyết định đến áp lực tưới máu não và thường tăng ở bệnh nhân viêm não. Tăng áp lực nội sọ gặp ở 69% bệnh nhân viêm não do virus, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân hôn mê với điểm hôn mê Glasgow dưới 8 điểm. Đây là nguyên nhân của chèn ép thân não, suy giảm tuần hoàn não, là một nguyên nhân quan trọng gây nên di chứng não và tử vong ở bệnh nhân viêm não cấp nặng10. Phù não làm tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân viêm não cấp gấp 18,06 lần so với nhóm không phù não (p < 0,01), còn trạng thái động kinh làm nguy cơ tử vong tăng 8,16 lần (p = 0,01). Phương pháp kiểm soát thân nhiệt theo đích đã được các nghiên cứu chứng minh giúp làm cải thiện kết cục thần kinh và tăng tỷ lệ sống sót ở bệnh nhân hôn mê sau ngừng tuần hoàn, giảm áp lực nội sọ ở bệnh nhân có tổn thương não, kiểm soát cơn co giật ở những bệnh nhân bị trạng thái động kinh kháng trị hoặc siêu kháng trị. Hướng dẫn từ hiệp hội chuyên gia Pháp năm 2017 khuyến cáo: nên xem xét kiểm soát thân nhiệt với đích 35 – 37oC để kiểm soát áp lực nội sọ, ở những bệnh nhân bị trạng thái động kinh kháng trị hoặc siêu kháng trị nên xem xét kiểm soát thân nhiệt với đích 32 – 35oC để kiểm soát cơn co giật. Dùng các thuốc hạ sốt kéo dài có thể dẫn đến tổn thương gan do tích lũy thuốc mà cơn sốt cũng không được kiểm soát liên tục. Bệnh nhân viêm não cấp có sốt khó kiểm soát được bằng các thuốc hạ sốt hoặc có trạng thái động kinh kháng trị đã được Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai tiến hành phương pháp kiểm soát thân nhiệt theo đích nhằm kiếm soát sốt l iên tục, tránh các biến chứng của sốt cao dẫn đến tăng áp lực nội sọ và nguy cơ tử vong. Các dữ liệu về kết quả điều trị của nhóm bệnh nhân trên ít được tiếp cận hoặc chưa được công bố. Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm tổng kết kết quả của phương pháp kiểm soát thân nhiệt theo đích ở bệnh nhân viêm não cấp tại Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai. Nghiên cứu với 2 mục tiêu: 1. Đánh giá kết quả điều trị của phương pháp kiểm soát thân nhiệt theo đích ở bệnh nhân viêm não cấp 2. Nhận xét một số tác dụng không mong muốn ở các bệnh nhân trên