NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN VẢY PHẤN TRẮNG VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VẢY PHẤN TRẮNG Ở MẶT BẰNG BÔI TACROLIMUS 0,03%

Abstract

Vảy phấn trắng là một bệnh da lành tính thường gặp, chủ yếu xuất hiện ở trẻ em và lứa tuổi thanh thiếu niên. Phần lớn các trường hợp xảy ra trước 16 tuổi, trong đó khoảng 90% là ở trẻ dưới 12 tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ nam cao hơn so với trẻ nữ và phổ biến hơn ở những người có type da sẫm màu. Vào mùa đông, tổn thương da thường biểu hiện rõ với vảy da, trong khi vào mùa xuân và mùa hè, các tổn thương giảm sắc tố lại dễ nhận thấy hơn. Cơ chế bệnh sinh của vảy phấn trắng hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng. Một số giả thuyết cho rằng bệnh có thể liên quan đến phản ứng dạng chàm mức độ nhẹ, làm gián đoạn quá trình vận chuyển melanosome từ tế bào hắc tố đến tế bào sừng. Ngoài ra, một vài nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan giữa bệnh với tình trạng teo tuyến bã, thiếu máu thiếu sắt, nồng độ đồng trong máu thấp hay đặc biệt là sự tiếp xúc ánh sáng mặt trời. Tuy nhiên, các căn nguyên này chưa được chứng minh một cách chắc chắn. Các tổn thương trên lâm sàng là các dát giảm sắc tố, ranh giới không rõ, trên có vảy mỏng mịn, thường gặp ở vùng mặt, đặc biệt là ở má ảnh hưởng đến cả về bệnh lý và tính thẩm mỹ cho bệnh nhân. Bệnh vảy có thể tự giới hạn và phục hồi sắc tố trở lại bình thường. Thời gian khỏi bệnh có thể thay đổi từ vài tháng đến vài năm và thường khỏi trong vòng 1 năm đầu tiên. Hiện nay có nhiều phương pháp điều trị tại chỗ khác nhau để kiểm soát bệnh và mang lại hiệu quả điều trị như corticosteroid bôi, calcitriol, pimecrolimus. Tuy nhiên, tacrolimus cho thấy hiệu quả tốt hơn trong phục hồi sắc tố và thu nhỏ diện tích tổn thương. Tacrolimus là thuốc bôi thuộc nhóm ức chế calcineurin, đã được nhiều nghiên cứu ghi nhận có hiệu quả trong điều trị vảy phấn trắng. Cơ chế tác dụng của thuốc là ức chế quá trình viêm thông qua việc điều hòa các cytokine, đặc biệt là IL-2. Đồng thời thúc đẩy quá trình tổng hợp và vận chuyển melanin, góp phần phục hồi sắc tố tại tổn thương. Với những cơ chế này, tacrolimus được xem là một lựa chọn điều trị tại chỗ hữu hiệu, thích hợp để thay thế corticosteroid ở các tổn thương kéo dài, đặc biệt trên vùng da mỏng như vùng mặt.6–8 Trên thế giới đã có một số nghiên cứu chứng minh hiệu quả của tacrolimus đường bôi thông qua sự cải thiện phục hồi sắc tố và thu nhỏ diện tích tổn thương trong điều trị vảy phấn trắng cũng như những nghiên cứu so sánh hiệu quả điều trị giữa tacrolimus và corticosteroid tại chỗ.Tuy nhiên ở Việt Nam chưa có các nghiên cứu đánh giá điều trị vảy phấn trắng bằng tacrolimus đường bôi. Vì vậy, chúng tôi thực hiện nghiên cứu: “Nghiên cứu các yếu tố liên quan đến vảy phấn trắng và hiệu quả điều trị vảy phấn trắng ở mặt bằng bôi tacrolimus 0,03%” với hai mục tiêu: 1: Khảo sát một số yếu tố liên quan và đặc điểm lâm sàng bệnh vảy phấn trắng tại Bệnh viện Da liễu Trung ương từ tháng 9/2024 đến tháng 8/2025. 2: Đánh giá kết quả điều trị vảy phấn trắng ở mặt bằng bôi tacrolimus 0,03%.