Giá trị sinh thiết xuyên thành ngực các tổn thương phổi vùng ngoại vi dưới hướng dẫn siêu âm

Abstract

Theo GLOBOCAN 2022, ung thư phổi là một trong những gánh nặng y tế toàn cầu, đứng đầu về cả số ca mắc mới (với 2,5 triệu ca) và tử vong (với 1,8 triệu ca) do ung thư.1 Tại Việt Nam dữ liệu năm 2022 cũng cho thấy ung thư phổi đứng thứ hai về tỷ lệ mắc mới (với 26.262 ca) và nằm trong nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư (với 23.797 ca). Từ đó đặt ra nhu cầu thực tiễn trong việc tối ưu hoá các phương pháp chẩn đoán sớm đối với bệnh nhân ung thư phổi.1 Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh đặc biệt là Xquang và cắt lớp vi tính (CLVT) đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện ung thư phổi. Việc chẩn đoán sớm, đặc biệt qua các chương trình sàng lọc bằng CLVT liều thấp, đã được chứng minh giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong do ung thư phổi thông qua việc phát hiện các tổn thương ở giai đoạn sớm.2 Khi một tổn thương phổi nghi ngờ được phát hiện, việc lấy mẫu bệnh phẩm cung cấp cho chẩn đoán mô bệnh học là bắt buộc. Lựa chọn phương pháp sinh thiết ban đầu phụ thuộc chủ yếu vào vị trí tổn thương. Cụ thể: nội soi phế quản thường được sử dụng cho các tổn thương trung tâm; sinh thiết xuyên thành ngực (STXTN) được đánh giá có hiệu quả với các tổn thương ngoại vi, nhất là khi soi phế quản thất bại hoặc không thể tiếp cận.3 Hiện nay, CLVT là phương tiện dẫn đường chủ đạo cho STXTN các tổn thương phổi ngoại vi. Kỹ thuật này cung cấp hình ảnh với độ phân giải cao, cho phép đánh giá chi tiết giải phẫu và lập kế hoạch đường đi của kim sinh thiết nhằm tránh các cấu trúc nguy hiểm như mạch máu và các nhánh phế quản lớn cũng như khả năng hướng dẫn kim sinh thiết đến nhiều vị trí trong nhu mô phổi.4 Tuy nhiên, đây là một quy trình gián đoạn, đòi hỏi các khoảng dừng để chụp CLVT kiểm tra và hiệu chỉnh vị trí kim, thay vì là một thủ thuật được hướng dẫn theo thời gian thực nên sẽ bị chi phối bởi một số yếu tố khách quan.5 STXTN dưới hướng dẫn siêu âm dù phạm vi ứng dụng hẹp hơn nhưng lại có khả năng hướng dẫn theo thời gian thực, cho phép người thực hiện quan sát đường đi của đầu kim một cách liên tục trong suốt quá trình can thiệp. Điều này giúp chủ động né tránh một cách nhanh chóng các cấu trúc nguy hiểm như mạch máu, các nhánh khí quản và đưa kim chính xác đến tổn thương.6 Bên cạnh đó, phương pháp này còn có các ưu điểm khác bao gồm: không sử dụng bức xạ ion hoá, tiết kiệm chi phí, thời gian thực hiện nhanh chóng.7 Một phân tích gộp và tổng quan hệ thống (trên 11.767 bệnh nhân) được Lemieux và công sự công bố đầu năm 2025 kết luận: STXTN dưới hướng dẫn siêu âm có độ nhạy gộp là 88% và độ đặc hiệu gộp là 100%. Biến chứng chỉ xảy ra ở 4% thủ thuật, trong đó tràn khí màng phổi là thường gặp nhất (chiếm 3%) và chỉ 0,4% tổng số ca cần đặt ống dẫn lưu màng phổi.8 Tại Việt Nam, STXTN dưới hướng dẫn CLVT được triển khai từ năm 1995, dần trở nên phổ biến và đã có nhiều nghiên cứu về kỹ thuật này.9 Trong khi đó, STXTN tổn thương phổi ngoại vi dạng u dưới hướng dẫn siêu âm chỉ mới được triển khai tại một số cơ sở và các nghiên cứu chuyên sâu về STXTN dưới hướng dẫn siêu âm vẫn còn hạn chế.10 Tại bệnh viện K, STXTN tổn thương phổi ngoại vi dạng u dưới hướng dẫn siêu âm đã được áp dụng trên 5 năm và hiện đã trở thành một thủ thuật thường quy. Nhằm tổng kết, rút kinh nghiệm và đánh giá một cách toàn diện về kỹ thuật này, chúng tôi thực hiện đề tài: “Giá trị sinh thiết xuyên thành ngực các tổn thương phổi vùng ngoại vi dạng u dưới hướng dẫn siêu âm” với 2 mục tiêu sau: 1. Mô tả đặc điểm hình ảnh trên siêu âm và cắt lớp vi tính các tổn thương phổi ngoại vi có chỉ định sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm. 2. Đánh giá giá trị chẩn đoán của phương pháp sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn siêu âm đối với các tổn thương phổi ngoại vi.