Hiệu quả của điều trị bổ sung hoạt động thể lực lên chất lượng cuộc sống của bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi có sarcopenia

Abstract

Đặt vấn đề: Sarcopenia là hội chứng thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) cao tuổi, góp phần làm suy giảm khả năng vận động, tăng nguy cơ té ngã, tàn tật và giảm chất lượng cuộc sống (CLCS). Tuy nhiên, tại Việt Nam còn thiếu các nghiên cứu mô tả CLCS và đánh giá hiệu quả của can thiệp hoạt động thể lực (HĐTL) ở nhóm bệnh nhân đặc thù này. Mục tiêu: (1) Mô tả chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ cao tuổi có sarcopenia; (2) Đánh giá hiệu quả của điều trị bổ sung hoạt động thể lực lên chất lượng cuộc sống của nhóm bệnh nhân này. Phương pháp: Nghiên cứu gồm hai phần: (i) mô tả cắt ngang trên 402 bệnh nhân ĐTĐ cao tuổi nhằm đánh giá CLCS bằng EQ-5D-5L, EQ-VAS và SarQoL-SF; (ii) nghiên cứu can thiệp có nhóm chứng trên 70 bệnh nhân sarcopenia (35 can thiệp, 35 chứng), áp dụng chương trình tập luyện kháng trở bằng dây đàn hồi trong 12 tuần. Các chỉ số CLCS được đánh giá trước và sau can thiệp. Kết quả: Tỷ lệ sarcopenia theo tiêu chuẩn AWGS 2019 là 33,8%, trong đó sarcopenia nặng chiếm 70,6%. Bệnh nhân có sarcopenia có điểm EQ-5D-5L thấp hơn có ý nghĩa so với nhóm không sarcopenia (0,76 ± 0,16 so với 0,81 ± 0,17). CLCS suy giảm liên quan đến các yếu tố: tuổi cao, giới nữ, giảm sức cơ, giảm thăng bằng, điểm SPPB thấp và sự hiện diện các hội chứng lão khoa. Trong mô hình hồi quy đa biến, CLCS giảm độc lập với năm yếu tố: suy dinh dưỡng, phụ thuộc IADL, nguy cơ ngã cao, tiểu không tự chủ và hội chứng dễ bị tổn thương. Ở nghiên cứu can thiệp, tỷ lệ hoàn thành là 100% và tuân thủ đạt 97,1%. Sau 12 tuần, nhóm can thiệp tăng 0,102 điểm EQ-5D-5L, cải thiện các miền: đi lại, tự chăm sóc, đau/khó chịu và lo lắng/u sầu. Hiệu quả tương đồng khi đánh giá bằng SarQoL-SF. Không ghi nhận tác dụng bất lợi trong suốt quá trình tập luyện. Kết luận: Bệnh nhân ĐTĐ cao tuổi có sarcopenia có CLCS thấp hơn rõ rệt và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố lão khoa. Can thiệp HĐTL bằng bài tập kháng trở tại nhà trong 12 tuần giúp cải thiện có ý nghĩa lâm sàng CLCS và chức năng vận động, là phương pháp khả thi, an toàn và nên được tích hợp vào chăm sóc thường quy cho bệnh nhân ĐTĐ cao tuổi có sarcopenia.