Đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị động kinh trên phụ nữ có thai ở bệnh viện đa khoa Tâm Anh – Hà Nội

Abstract

Động kinh là một bệnh lý khá phổ biến và là bệnh lý thần kinh thường gặp trong thai kỳ với tỉ lệ từ 0,3 – 0,8%. Trong thời kỳ mang thai, có đến 33,4% bệnh nhân vẫn còn xuất hiện cơn co giật, trong đó có 15,2% bệnh nhân có cơn co cứng co giật toàn thể, và tần suất cơn không thay đổi ở 70,5% bệnh nhân và 15,8% bệnh nhân xuất hiện nhiều hơn các cơn động kinh. Các cơn động kinh khi mang thai chủ yếu do ba tình trạng: thứ nhất và thường gặp nhất là bệnh động kinh có sẵn chưa kiểm soát được; thứ hai là cơn động kinh mới khởi phát; và thứ ba là một số bệnh liên quan đến thai kỳ, đặc biệt là sản giật. Trong thời kỳ mang thai rất khó khăn để đánh giá và dự đoán ảnh hưởng của thai kỳ đến bệnh động kinh cũng như bệnh động kinh ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng của mẹ và thai nhi. Nguy cơ sảy thai, chảy máu trước sinh, đẻ non, tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật có thể tăng nhẹ ở phụ nữ bị động kinh. Đối với thai nhi, bệnh động kinh có liên quan đến việc tăng nguy cơ chậm phát triển và nguy cơ thiếu oxy, toan chuyển hóa, tử vong chu sinh liên quan đến cơn co giật của người mẹ. Thuốc chống động kinh thường được tiếp tục sử dụng trong suốt thời kỳ mang thai và cho con bú để giảm thiểu tần suất cơn và nguy cơ chấn thương khi xuất hiện cơn, tuy nhiên lại làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh nghiêm trọng có liên quan đến việc tiếp xúc với thuốc chống động kinh trong ba tháng đầu, liều lượng và loại thuốc chống động kinh; đồng thời thuốc chống động kinh cũng ảnh hưởng đến IQ của trẻ, rối loạn phổ tự kỷ và thiểu năng trí tuệ. Bên cạnh đó, thể tích phân bố cũng như độ thanh thải qua thận và chuyển hóa ở gan của thuốc chống động kinh tăng lên liên quan đến thai kỳ, dẫn đến khó khăn trong việc đánh giá và kiểm soát tác dụng của thuốc chống động kinh. Bởi vậy, quá trình mang thai ở phụ nữ bị động kinh là thời kỳ cần được chăm sóc kỹ lưỡng. Việc quản lý tốt bệnh động kinh ở phụ nữ có thai liên quan chặt chẽ đến việc tư vấn trước khi mang thai và sự phối hợp đa chuyên khoa giữa các bác sĩ thần kinh, bác sĩ sản khoa. Tuy nhiên ở các nước đang phát triển, tỉ lệ tuân thủ điều trị còn thấp, thiếu sự tư vấn và hướng dẫn cụ thể trong chăm sóc thai kỳ, thiếu các phương tiện quản lý và theo dõi, thiếu các thuốc chống động kinh thế hệ mới, thiếu các xét nghiệm đánh giá nồng độ thuốc là các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị bệnh động kinh trong thai kỳ. Điều trị thuốc chống động kinh trong thai kỳ vẫn là cần thiết để kiểm soát tần suất các cơn động kinh, tuy nhiên sự biến đổi nồng độ thuốc trong thai kỳ, nhiều tác dụng không mong muốn của thuốc đối với cả mẹ và thai nhi gây ra rất nhiều khó khăn cho các bác sĩ thần kinh trong việc lựa chọn thuốc và quản lý cho bệnh nhân. Bên cạnh đó, các đặc điểm lâm sàng của bệnh động kinh ở phụ nữ có thai có nhiều điểm khác biệt cần được đánh giá và theo dõi. Tại Việt Nam cho đến nay đã có nhiều nghiên cứu về bệnh động kinh nhưng các nghiên cứu trên đối tượng phụ nữ có thai còn rất hạn chế. Vậy các dấu hiệu lâm sàng và phương pháp quản lý, điều trị ở đối tượng đặc biệt này có gì khác biệt? Xuất phát từ vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành đề tài “Đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị động kinh trên phụ nữ có thai ở bệnh viện đa khoa Tâm Anh – Hà Nội” với hai mục tiêu sau: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng ở phụ nữ có thai bị động kinh tại bệnh viện đa khoa Tâm Anh. 2. Đánh giá kết quả điều trị và quá trình thai nghén của nhóm đối tượng nghiên cứu trên.